Ο Κρίστοφερ Νόλαν επέλεξε να αντιμετωπίσει την ομηρική αφήγηση ως ζωντανό, κινητό γεγονός και όχι ως μουσείο από μάρμαρο και στείρα αναπαράσταση. Η νέα του παραγωγή για την «Οδύσσεια» βασίζεται σε μια μελετημένη απόρριψη των κεντρικών στερεοτύπων που έχουν κατασκευάσει τις μέχρι τώρα εικόνες της αρχαιότητας στο σινεμά.
Μια παραγωγή της εμπειρίας
Αντί να περιοριστεί σε στούντιο, ο σκηνοθέτης μετέφερε ηθοποιούς και συνεργεία σε έξι χώρες, χρησιμοποίησε πραγματικά πλοία και γύρισε σε ανοιχτές θάλασσες, εκτίθεντας την παραγωγή σε σκληρές καιρικές συνθήκες. Τα γυρίσματα διήρκεσαν 91 ημέρες σε διάστημα έξι μηνών και, παρά τις δυσκολίες, η παραγωγή ολοκληρώθηκε εννέα ημέρες νωρίτερα από το προγραμματισμένο.
«Είναι η “Οδύσσεια”. Έπρεπε να είναι μια δύσκολη ταινία για να γυριστεί. Και ήταν».
Η επιλογή του Νόλαν δεν αποσκοπεί σε σχολαστική αρχαιολογική πιστότητα· αντίθετα στοχεύει στο να σπάσει το φίλτρο της «νεοκλασικής» αναπαράστασης που έχει επικρατήσει από τον 19ο αιώνα. Για τον ίδιο, η αρχαιότητα δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αμετάβλητο, επιβλητικό θέαμα· επιδιώκει μια αφήγηση προσιτή στη σύγχρονη γλώσσα και εμπειρία.
Γλώσσα, πρόζα και κινηματογραφικές επιλογές
Στην ταινία οι χαρακτήρες επικοινωνούν με οικείο, καθημερινό λεξιλόγιο και αμερικανικές προφορές, μια συνειδητή απόφαση που αποσκοπεί στο να απογυμνώσει το παλιό σινεμά από τις τεχνητές επισημότητες — βρετανικές προφορές, μεγαλοπρεπείς μουσικές και εικόνες που θυμίζουν 19ο αιώνα. Ο Νόλαν διαβάζει το ομηρικό κείμενο, μεταφράσεις και μελέτες για την Εποχή του Χαλκού, αλλά δεν επιδιώκει εγχάρακτη αναπαράσταση· επιλέγει την αληθοφάνεια της εμπειρίας.
Τεχνολογία και προβολή
Η ταινία αποτελεί την πρώτη μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή που γυρίστηκε εξολοκλήρου σε φιλμ IMAX, στοιχείο που συνεπάγεται απαιτήσεις τεχνικές και αισθητικές αλλά και προσδοκίες για θεαματική κινηματογραφική εμπειρία. Η παγκόσμια διανομή ξεκινά στις 17 Ιουλίου, μια ημερομηνία που καθορίζει και το πεδίο της κριτικής αλλά και της συμπεριφοράς του κοινού απέναντι σε αυτή την ανανεωτική προσέγγιση.
- Έξι χώρες έγιναν σκηνικό για το ομηρικό ταξίδι.
- 91 ημέρες γυρισμάτων σε έξι μήνες.
- Πρώτη μεγάλη ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε IMAX.
| Στοιχείο | Δεδομένα |
|---|---|
| Χώρες γυρισμάτων | 6 |
| Ημέρες γυρισμάτων | 91 |
| Παραγωγική καινοτομία | Ολόκληρη σε φιλμ IMAX |
| Διεθνής κυκλοφορία | 17 Ιουλίου |
Για την ελληνική αναγνωστική κοινότητα ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένες τοποθεσίες σκηνών εντοπίστηκαν σε πρόποδες ελληνικών βουνών, ανάμεσα σε άλλες χώρες — μια υπενθύμιση της διαρκούς σχέσης του ελληνικού τοπίου με την αναπαράσταση της αρχαιότητας στη διεθνή κινηματογραφία.
Η προσέγγιση του Νόλαν προκαλεί αναπόφευκτα συζητήσεις: για το ρόλο της ιστορικής πιστότητας, για τις επιλογές στη γλώσσα και την προφορά, για το αν η κινηματογραφική «δημιουργική ελευθερία» εξοφλεί ηθικές και πολιτισμικές υποχρεώσεις απέναντι στο κείμενο-πηγή. Η ταινία, με την τεχνική της τομή και την επιμονή στην εμπειρία, επαναφέρει στο προσκήνιο την ερώτηση για το πώς θέλουμε να βλέπουμε την αρχαιότητα σήμερα.
Παρακολουθώντας την πορεία της στο Φεστιβάλ και στην εμπορική διανομή θα φανεί αν η επιλογή του Νόλαν να αντιμετωπίσει την «Οδύσσεια» ως κινητή, βιωματική αφήγηση θα αλλάξει την καθιερωμένη εικόνα της αρχαιότητας στην οθόνη.
