Ένα καθημερινό παράδειγμα: μετά από μία ανάρτηση που καταγγέλλει επίθεση σε μετανάστη, κάτω από το post εμφανίζονται δεκάδες σχόλια που αναπαράγουν μισαλλόδοξο λόγο, ενώ μερικά από αυτά ενθαρρύνουν και την επιθετικότητα. Αυτή η δυναμική καταγράφεται συστηματικά από το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, το οποίο εκφράζει ανησυχία για την πρόσφατη αύξηση τόσο της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο όσο και των αντίστοιχων πραξεών βίας στον δημόσιο χώρο.
Τι καταγράφει το Δίκτυο
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δικτύου, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται αυξημένη ροή προσβλητικών, ρατσιστικών και ομοφοβικών σχολίων κάτω από αναρτήσεις που σχετίζονται με την καταγραφή περιστατικών ή με δημόσιες συζητήσεις, όπως την επέτειο του ναυαγίου της Πύλου και την εβδομάδα Υπερηφάνειας (Pride). Η μαζική επιδοκιμασία αυτών των δημοσιεύσεων στα κοινωνικά μέσα εντείνει τον κίνδυνο κανονικοποίησης της βίας.
«Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει με την αύξηση περιστατικών ρατσιστικής βίας και αναδεικνύει την ανάγκη στενής παρακολούθησης της ολοένα αυξανόμενης διάδοσης της ρητορικής μίσους στον ψηφιακό χώρο»,
Το Δίκτυο αναφέρει επίσης ότι η επιθετικότητα στο διαδίκτυο δεν μένει θεωρητική: έχει πρακτικές συνέπειες. Από τις αρχές του έτους έχουν τεκμηριωθεί σοβαρές επιθέσεις, μεταξύ των οποίων:
- οργανωμένη επίθεση και τραυματισμός του προέδρου της Ένωσης Φιλιππινέζων Ελλάδος κατά τη διάρκεια πολιτιστικού φεστιβάλ,
- επίθεση σε τρανς γυναίκα στην Καλλιθέα,
- ξυλοδαρμός δύο νεαρών Αιγυπτίων στην Καλλιθέα συνοδευόμενος από διασπορά ψευδών ειδήσεων,
- ομοφοβική επίθεση στο Ζάππειο,
- εκφοβιστικές ενέργειες με φασιστικά συνθήματα και ναζιστικούς χαιρετισμούς στην Αλεξανδρούπολη.
Συνδέσεις ψηφιακής ρητορικής και πραγματικής βίας
Το Δίκτυο επισημαίνει ότι υπάρχει αλληλεπίδραση ανάμεσα στον μισαλλόδοξο λόγο στο διαδίκτυο και στις επιθέσεις στον φυσικό χώρο. Η μαζική κυκλοφορία και η επιδοκιμασία ρατσιστικών σχολίων δημιουργούν ένα περιβάλλον που διευκολύνει τη στοχοποίηση ατόμων και ομάδων και υποθάλπει βίαιες συμπεριφορές.
Αν και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν εργαλεία αναφοράς και αλγορίθμους για την αντιμετώπιση παραβιάσεων, το Δίκτυο ζητά συνεχή παρακολούθηση και συνεργασία με τις αρχές, καθώς και υποστήριξη στα θύματα μέσω νομικής και ψυχοκοινωνικής βοήθειας.
Τι συνεπάγεται για την κοινωνία
Η έξαρση τέτοιων φαινομένων δεν είναι απλώς αριθμός περιστατικών· αφορά το πώς διαμορφώνεται ο δημόσιος διάλογος και το αίσθημα ασφάλειας ομάδων που βρίσκονται στο στόχαστρο. Η εμπέδωση της ανοχής στην ρητορική μίσους υποσκάπτει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και τροφοδοτεί τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Οι οργανώσεις υπεράσπισης δικαιωμάτων καλούν σε συντονισμένες ενέργειες: ενίσχυση της καταγραφής και της προώθησης των καταγγελιών, εκπαιδευτικές δράσεις για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αυστηρή δίωξη των εγκλημάτων μίσους από τις αρμόδιες αρχές.
| Περιστατικό | Τοποθεσία |
|---|---|
| Επίθεση σε πρόεδρο Ένωσης Φιλιππινέζων | πολιτιστικό φεστιβάλ (μη προσδιορισμένο) |
| Επίθεση σε τρανς γυναίκα | Καλλιθέα |
| Ξυλοδαρμός δύο Αιγυπτίων + ψευδείς ειδήσεις | Καλλιθέα |
| Ομοφοβική επίθεση | Ζάππειο |
| Φασιστικές ενέργειες με χαιρετισμούς | Αλεξανδρούπολη |
Η αντιμετώπιση απαιτεί συνδυασμό πρόληψης, έγκαιρης καταγραφής και δίκαιης απονομής δικαιοσύνης. Η κοινωνία καλείται να προστατεύσει όσους πλήττονται και να περιορίσει τη δηλητηριώδη επίδραση της ρητορικής μίσους στον δημόσιο χώρο.
