Ιστορία, καταστροφή και μακρά απομάκρυνση
Η Hinemihi, ένα παραδοσιακό wharenui —σπίτι συνάντησης των Μαορί— χτίστηκε γύρω στο 1880–1881 στο Τε Γουαϊρόα, κοντά στη λίμνη Ταραουέρα. Όταν εξερράγη το όρος Ταραουέρα τον Ιούνιο του 1886, η κατασκευή λειτούργησε ως καταφύγιο: τουλάχιστον 45 άνθρωποι βρήκαν εκεί προστασία κάτω από τη στέγη της και σώθηκαν. Λίγα χρόνια αργότερα, τμήματα της Hinemihi αποσυναρμολογήθηκαν, επιβιβάστηκαν σε πλοίο και μεταφέρθηκαν στην Αγγλία, όπου παρέμειναν επί πάνω από έναν αιώνα ως στοιχείο ιδιωτικής έπαυλης και έκθεσης.
Στην κοσμοαντίληψη των Μαορί, το wharenui δεν είναι απλώς κτίριο: ενσαρκώνει έναν πρόγονο. Η πρόσοψή του νοείται ως σώμα — το κεφάλι στην κορυφή, τα άκρα στα πλαϊνά στοιχεία και η κεντρική κολόνα ως καρδιά — γι' αυτό και τα ξυλόγλυπτα θεωρούνται φορείς συγγένειας και μνήμης, όχι απλά αντικείμενα τέχνης.
Η επιστροφή των 28 αυθεντικών τμημάτων
Από τα τμήματα που μεταφέρθηκαν, 28 αυθεντικά ξυλόγλυπτα προορίζονται τώρα να επιστρέψουν στη Νέα Ζηλανδία. Στη Βρετανία είχαν τοποθετηθεί σε νέα κατασκευή στον κήπο της έπαυλης που τα απέκτησε, όμως οι κοινότητες που συνδέονται με την Hinemihi τα αντιμετωπίζουν ως κομμάτι ζωντανής παράδοσης, όχι ως μουσειακό έκθεμα.
- Κατασκευή: wharenui (Hinemihi o Te Ao Tawhito)
- Χρονολογία κατασκευής: 1880–1881
- Σωθέντες: περίπου 45 άτομα το 1886
- Τμήματα προς επιστροφή: 28 ξυλόγλυπτα
| Στοιχείο | Πληροφορία |
|---|---|
| Έκρηξη όρους Ταραουέρα | Ιούνιος 1886 |
| Έτος μεταφοράς στην Αγγλία | Μετά το 1886 (λίγα χρόνια αργότερα) |
| Διάρκεια αποχής από τη χώρα | 134 χρόνια (περίπου) |
| Αριθμός σωθέντων μέσα στην Hinemihi | 45 |
Η Hinemihi σηματοδοτεί ένα σύνθετο πεδίο όπου τέχνη, μνήμη και δικαιώματα πολιτιστικής κληρονομιάς συναντώνται. Η απόφαση να επιστρέψουν τα ξυλόγλυπτα δεν αφορά μόνο την τεχνική συντήρηση ή την έκθεση στην πατρίδα: αφορά τον σεβασμό προς την έννοια της προγονικής παρουσίας που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι Μαορί συνδέονται με τα έργα αυτά.
Το εγχείρημα, που τεκμηριώνεται στο νέο ντοκιμαντέρ «Hinemihi: The House with Golden Eyes», ανοίγει επίσης ερωτήματα για το πώς τα μουσεία, οι ιδιωτικοί συλλέκτες και οι κοινότητες μπορούν να συνεργαστούν σε διαδικασίες επανόρθωσης και επανασύνδεσης αντικειμένων με τις πηγές τους. Η επιστροφή των 28 τμημάτων αναμένεται να αναζωπυρώσει δημόσιο διάλογο σχετικά με την ηθική των συλλογών και την ανάγκη να αναγνωριστεί η ανθρώπινη διάσταση που φέρουν πολλά έργα παραδοσιακής τέχνης.
Καθώς τα ξυλόγλυπτα ετοιμάζονται για τον δρόμο πίσω στις κοινότητες τους, η υπόθεση της Hinemihi υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα: είναι ζήτημα σεβασμού, ταυτότητας και μνήμης.
