Νόλαν, Οδύσσεια και η σύγχρονη ανάγνωση του αρχαίου μύθου
Ο Κρίστοφερ Νόλαν παρουσιάζει μια κινηματογραφική εκδοχή της Οδύσσειας που επιχειρεί να συνδυάσει το επικό μέγεθος με το προσωπικό δράμα του ήρωα. Η παραγωγή, με προϋπολογισμό περίπου 250 εκατ. δολαρίων, φέρει μεγάλες προσδοκίες: από τη δομή της αφήγησης μέχρι τις τεχνικές επιλογές στη φωτογραφία και τον ήχο.
Στηρίζεται σε γνωστούς ηθοποιούς —μεταξύ άλλων ονόματα όπως ο Ματ Ντέιμον, η Αν Χάθαγουεϊ και ο Τομ Χόλαντ αναφέρονται στο υλικό της ταινίας— και σε συνεργασίες υψηλού επιπέδου στον τεχνικό τομέα. Η διεύθυνση φωτογραφίας του Χόιτε βαν Χοϊτέμα και η μουσική του Λούντβιχ Γιόρανσον, βραβευμένου συνθέτη, αναδεικνύουν τόσο την οπτική όσο και την ηχητική ταυτότητα της ταινίας.
«Το πραγματικό σκοτάδι βρίσκεται αλλού· σε έναν κόσμο τρομακτικής αγριότητας, εκδικητικών θεών και αιματηρών θυσιών»
Η κριτική καταγράφει ότι η ταινία είναι σκοτεινή «κυριολεκτικά και μεταφορικά»: η νύχτα και η φωτιά χρησιμοποιούνται για να αποδώσουν την ατμόσφαιρα ενός αρχαίου κόσμου όπου η επιβίωση και η διατήρηση της ανθρωπιάς γίνονται τα κύρια ζητούμενα. Η αφήγηση κινείται με τεχνικές όπως φλας μπακ, παράλληλες δράσεις και ομηρικού τύπου προοικονομία, στοιχεία που αποτελούν ήδη σήμα κατατεθέν του σκηνοθέτη.
Για την Ιθάκη, νησί ταυτισμένο με τον μύθο του Οδυσσέα, η έξοδος μιας τόσο προβεβλημένης κινηματογραφικής ανάγνωσης του μύθου έχει πολλαπλές όψεις ενδιαφέροντος:
- Συμβολική: η διεθνής ανάγνωση του ομηρικού υλικού επαναφέρει το νησί στο δημόσιο πρόσωπο της μυθολογίας.
- Πολιτιστική: ανοίγει δίαυλους συζήτησης για τον τρόπο που η σύγχρονη τέχνη μεταχειρίζεται αρχαίους μύθους και πώς αυτοί επηρεάζουν την τοπική ταυτότητα.
- Εκπαιδευτική: μπορεί να αποτελέσει αφορμή για σχολικές και πολιτιστικές δράσεις που συγκρίνουν την παράδοση με τη σύγχρονη αναπαράσταση.
Αν και η ταινία κινείται ανάμεσα στο mainstream και στο προσωπικό κινηματογραφικό όραμα του Νόλαν, η απήχηση σε κοινό και κριτικούς δείχνει ότι η προσπάθεια έχει επιτυχία: η ερμηνεία ως επικό δράμα και η τεχνοτροπία που διακρίνει την παραγωγή την κατατάσσουν ήδη σε ταινίες της συζήτησης.
Για τους κατοίκους της Ιθάκης, η νέα κινηματογραφική «ανάγνωση» της Οδύσσειας δεν αντικαθιστά τις τοπικές αφηγήσεις· τις επανατοποθετεί όμως στο διεθνές πλαίσιο, δημιουργώντας ευκαιρίες για δημόσιο διάλογο σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά και την παρουσία της στο σύγχρονο δημιουργικό πεδίο.
Η ταινία διαρκεί περίπου 180 λεπτά και χαρακτηρίζεται στην κριτική ως «επικό δράμα» με αξιολόγηση κοντά στις τέσσερις και μισή αστέρες, ενώ η συνολική εκτίμηση τονίζει την αισθητική και τεχνική πληρότητα του εγχειρήματος.
