Στοιχεία και περιστατικά σε κρίσιμη καμπή
Τις τελευταίες ημέρες η συζήτηση γύρω από την αστυνομική βία επανέρχεται με οδυνηρό τρόπο στο δημόσιο πεδίο, μετά από καταγγελίες για θανατηφόρο πυροβολισμό νεαρού στην περιοχή του Άργους και αναφορές για σεξουαλική κακοποίηση σε αστυνομικό τμήμα της Αθήνας. Παράλληλα, η ετήσια έκθεση του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ) καταγράφει σημαντική άνοδο των αναφορών και των υποθέσεων που αφορούν αυθαιρεσίες των σωμάτων ασφαλείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης για το 2025, οι υποθέσεις αυθαιρεσίας σημείωσαν αύξηση κατά 53% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι καταγγελίες πολιτών αυξήθηκαν πάνω από 70%. Οι εσωτερικές έρευνες που διέταξε η Αστυνομία παρουσίασαν άνοδο περίπου 40%, όμως το πλήθος των υποθέσεων όπου οι διαδικασίες κρίθηκαν ανεπαρκείς παραμένει σημαντικό.
Πρότυπα παραβιάσεων και συνέπειες
Τα είδη των καταγγελιών που αναδεικνύονται είναι ποικίλα: από περιστατικά σωματικής βίας και ξυλοδαρμών μέχρι περιστατικά που αφορούν την ίδια την προστασία της ζωής. Στην έκθεση καταγράφεται ότι οι υποθέσεις που σχετίζονται με προσβολή της σωματικής ακεραιότητας αυξήθηκαν κατά 50%, ενώ το 11% των καταγγελιών αφορά περιστατικά που σχετίζονται με το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή. Επιπλέον, σε σχεδόν 2 στις 3 υποθέσεις οι εσωτερικές έρευνες κρίθηκαν ελλιπείς ή πλημμελείς.
- Σοβαρά περιστατικά: Αναφορές για θανατηφόρο πυροβολισμό στον Άργος και καταγγελία βιασμού σε αστυνομικό τμήμα της Ομόνοιας.
- Απολογισμός 2025: Αύξηση υποθέσεων αυθαιρεσίας κατά 53% και καταγγελιών άνω του 70%.
- Αξιοπιστία διερεύνησης: Οι εσωτερικές έρευνες κρίνονται συχνά ανεπαρκείς (περίπου 66% των περιπτώσεων σύμφωνα με την αναφορά).
Η έκθεση του ΕΜΗΔΙΠΑ επισημαίνει πως η «κουλτούρα ατιμωρησίας» και η αλληλοπροστασία εντός των σωμάτων συμβάλλουν στην επανάληψη παρόμοιων περιστατικών και οδηγούν σε διεθνείς προσφυγές, με αποτέλεσμα καταδίκες της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε υποθέσεις όπου η διερεύνηση και η απονομή δικαιοσύνης κρίθηκε ανεπαρκής.
Ερωτήματα για πολιτεία και αστυνομία
Τα πρόσφατα γεγονότα εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα για τις πολιτικές και τα μέτρα που εφαρμόζονται: ποια βήματα έχουν ληφθεί για την ενίσχυση των μηχανισμών ανεξάρτητης διερεύνησης; Πώς διασφαλίζεται η προστασία των θυμάτων και η διαφάνεια των ερευνών; Οι ενώσεις αστυνομικών εκφράζουν συχνά συμπαράσταση προς συναδέλφους που διώκονται για σοβαρά αδικήματα, γεγονός που εντείνει τη δημόσια συζήτηση για την αυτοκάθαρση των σωμάτων.
| Δείκτης | 2025 | Σημείωση |
|---|---|---|
| Αύξηση υποθέσεων αυθαιρεσίας | 53% | Σε σχέση με το 2024 |
| Αύξηση καταγγελιών πολιτών | >70% | Ολοένα υψηλότερος όγκος αναφορών |
| Αύξηση ερευνών ΕΛ.ΑΣ. | ≈40% | Εσωτερικές διαδικασίες ελέγχου |
| Υποθέσεις προσβολής σωματικής ακεραιότητας | 50% | Σημαντική άνοδος |
| Καταγγελίες που αφορούν το δικαίωμα στη ζωή | 11% | Πολύ κρίσιμη κατηγορία |
Η σωστή διερεύνηση και η μεταρρύθμιση των διαδικασιών ελέγχου είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κοινωνία και τις δημόσιες αρχές. Χωρίς ενισχυμένους, ανεξάρτητους μηχανισμούς και διαφάνεια στη λογοδοσία, ο κίνδυνος επανάληψης τέτοιων περιστατικών παραμένει υψηλός και οι συνέπειες για τη δημοκρατική λειτουργία του κράτους σοβαρές.
Σε εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση, οι αρμόδιες αρχές και οι συνδικαλιστικές ενώσεις της ΕΛ.ΑΣ. καλούνται να απαντήσουν συγκεκριμένα για τα μέτρα που θα ληφθούν ώστε να περιοριστεί η βία και να εξασφαλιστεί αποτελεσματική, ανεξάρτητη διερεύνηση κάθε υπόθεσης.
