Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) χορήγησε άδεια σε μια νεοσύστατη εταιρεία της Καλιφόρνια για να στείλει σε τροχιά έναν πειραματικό δορυφόρο που θα ανακλά ηλιακό φως με στόχο να μετατρέψει τμήματα της νυχτερινής επιφάνειας σε φωτισμένες ζώνες. Το εγχείρημα, που φέρει τον εμπορικό τίτλο Earendil-1, προκαλεί αντιδράσεις σε επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς κύκλους παρά τις υποσχέσεις της εταιρείας για «δίκτυα ασφαλείας».
Τι θα κάνει ο δορυφόρος
Ο δορυφόρος θα βρεθεί σε τροχιά περίπου στα 644 χλμ πάνω από την επιφάνεια και θα αναπτύξει έναν λεπτό καθρέφτη. Το ανακλώμενο φως προορίζεται να καλύψει στην επιφάνεια μια λωρίδα περίπου 4,8 χλμ σε πλάτος. Ο εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί έχει μήκος μεμβράνης γύρω στα 18 μέτρα, ενώ η εταιρεία περιγράφει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο με έως 50.000 παρόμοιες συσκευές και καθρέφτες που σε κάποιες εκδόσεις προγραμματίζονται να φτάνουν έως τα 55 μέτρα.
Αντιδράσεις και κίνδυνοι
Απαντήσεις έρχονται από την επιστημονική κοινότητα: η Αμερικανική Αστρονομική Εταιρεία προειδοποιεί ότι τέτοιες φωτεινές πηγές στην τροχιά μπορεί να επηρεάσουν σοβαρά παρατηρήσεις που χρηματοδοτούνται από το κράτος και να δημιουργήσουν κινδύνους για ανθρώπους, καθώς και για την άγρια ζωή. Περιβαλλοντικές οργανώσεις τονίζουν πιθανές διαταραχές στους κιρκάδιους ρυθμούς, στη μετανάστευση ζώων και στη συμπεριφορά φυτών.
«...θα μπορούσε να “τυφλώσει” παρατηρητήρια που χρηματοδοτούνται από το ομοσπονδιακό κράτος, ενέχοντας τον κίνδυνο πρόκλησης οφθαλμικών βλαβών...»
Από ρυθμιστικής πλευράς, η FCC επισημαίνει ότι η ευθύνη της αφορά το ραδιοφάσμα και όχι τις ευρύτερες επιπτώσεις της φωταγώγησης της νύχτας. Η εταιρεία που προωθεί το σχέδιο παρουσιάζει την υπηρεσία ως «Sunlight on Demand» και προτείνει εμπορικές εφαρμογές: από ενίσχυση φωτοβολταϊκών πάρκων έως φωτισμό αστικών περιοχών ή υποστήριξη επιχειρήσεων διάσωσης.
- Πλεονέκτημα: δυνατότητα πρόσθετου φωτισμού για συγκεκριμένες χρήσεις.
- Κίνδυνοι: όχληση αστρονομίας, οφθαλμικοί κίνδυνοι, επίδραση περιβαλλοντικών ρυθμών.
- Ρυθμιστικό κενό: διαφορετικές αρμοδιότητες για τεχνολογία τροχιάς, περιβάλλον και ασφάλεια.
| Παράμετρος | Τιμή |
|---|---|
| Ύψος τροχιάς | 644 χλμ |
| Εύρος κάλυψης | 4,8 χλμ |
| Μέγεθος ανακλαστήρα | 18 μ |
| Στόχος στόλου | 50.000 καθρέφτες (σχέδιο) |
Για χώρες με ενεργή αστρονομική κοινότητα ή ευαίσθητα οικοσυστήματα, οι συνέπειες τέτοιων πειραμάτων δεν είναι θεωρητικές. Στην Ελλάδα, όπου υπάρχουν μεγάλες εγκαταστάσεις παρατήρησης και ευάλωτες περιοχές άγριας ζωής, τέτοια διεθνή βήματα απαιτούν παρακολούθηση και διάλογο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνών οργανισμών. Η συζήτηση που ανοίγει αφορά τόσο την τεχνολογική καινοτομία όσο και την προτεραιότητα στην προστασία περιβάλλοντος και επιστημονικής έρευνας.
Η επόμενη φάση θα κρίνει εάν οι «δικλείδες ασφαλείας» που υπόσχονται οι εταιρείες αρκούν για να καθησυχάσουν τους ειδικούς — ή αν θα χρειαστούν νέοι κανονισμοί για τα φαινόμενα φωτισμού από τροχιά που αλλάζουν την έννοια της νύχτας.
