Σημαντικά κενά στις δομές και το προσωπικό
Μια πρόσφατη μελέτη που χαρτογραφεί τις δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα αναδεικνύει πολλαπλές αδυναμίες στη λειτουργία του συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, από τα 126 δημόσια νοσοκομεία της χώρας, λιγότερα από τα μισά διαθέτουν οργανωμένο ψυχιατρικό τμήμα, γεγονός που περιορίζει την άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Τα κενά σε προσωπικό και πόρους εντοπίζονται σε όλα τα επίπεδα: καταγράφεται μείωση του ιατρικού δυναμικού κατά 4% την τελευταία πενταετία, ενώ το νοσηλευτικό προσωπικό παρουσιάζει μεγαλύτερη υποχώρηση, της τάξης του 15%. Οι ελλείψεις αυτές επηρεάζουν τη λειτουργία των νοσοκομείων ψυχικής υγείας και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Αύξηση των ακούσιων νοσηλειών και ανισότητες στην πρόσβαση
Η έρευνα καταγράφει επίσης πολύ υψηλά ποσοστά ακούσιων νοσηλειών, που κινούνται μεταξύ 57% και 75%, επίπεδα πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτά τα δεδομένα υποδεικνύουν προβλήματα στην πρόληψη, στην κοινοτική φροντίδα και στην έγκαιρη παρέμβαση, καθώς και περιορισμένη δυνατότητα διαχείρισης κρίσεων εκτός νοσοκομείου.
Επιπλέον, εντοπίζονται σημαντικές γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, με περιοχές και ομάδες του πληθυσμού να αντιμετωπίζουν δυσκολότερη πρόσβαση σε θεραπείες και δομές.
Δομές υπό πίεση
Ορισμένοι φορείς, όπως το Δρομοκαΐτειο και το Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών, εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα στελέχωσης που επηρεάζουν την ταχύτητα και την ποιότητα της φροντίδας. Η μείωση προσωπικού επιτείνει την πίεση στις ήδη επιβαρυμένες μονάδες και περιορίζει τις δυνατότητες αποκατάστασης και επανένταξης των ασθενών.
Τι σημαίνουν τα δεδομένα για τον πολίτη και το σύστημα
Τα ευρήματα της μελέτης υπογραμμίζουν την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές ενίσχυσης της πρωτοβάθμιας και κοινοτικής ψυχικής φροντίδας, αύξησης του ανθρώπινου δυναμικού και ορθολογικής κατανομής πόρων, ώστε να μειωθούν οι ακούσιες νοσηλείες και να βελτιωθεί η πρόσβαση σε προληπτικές υπηρεσίες.
- Λιγότερα από τα μισά από τα 126 δημόσια νοσοκομεία διαθέτουν ψυχιατρικό τμήμα.
- Η ιατρική στελέχωση μειώθηκε κατά 4% την τελευταία πενταετία.
- Το νοσηλευτικό προσωπικό μειώθηκε περίπου κατά 15%.
- Τα ποσοστά ακούσιων νοσηλειών κυμαίνονται μεταξύ 57% και 75%.
| Δείκτης | Εύρημα |
|---|---|
| Δημόσια νοσοκομεία | 126 συνολικά — λιγότερα από τα μισά με ψυχιατρική μονάδα |
| Μείωση γιατρών | 4% σε 5 χρόνια |
| Μείωση νοσηλευτών | 15% σε 5 χρόνια |
| Ακούσιες νοσηλείες | 57%–75% |
Η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα είναι ότι το δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας παραμένει επιβαρυμένο και ανομοιογενές, με επιπτώσεις στην πρόσβαση και στην ποιότητα της φροντίδας. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ενίσχυση της κοινοτικής φροντίδας, η αύξηση του προσωπικού και οι πολιτικές πρόληψης είναι κρίσιμες για να αντιστραφεί η τάση αυτή. Σε επίπεδο πολιτικής, τα ευρήματα θέτουν ζητήματα προτεραιοποίησης και κατανομής πόρων που αφορούν την υγεία χιλιάδων πολιτών.
Η μελέτη προσφέρει ένα πλαίσιο για δημόσιο διάλογο και σχεδιασμό μέτρων που θα επηρεάσουν άμεσα τη λειτουργία των δομών ψυχικής υγείας και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που χρειάζονται φροντίδα.
