Η δημόσια πίεση για αλλαγές στις εισαγωγικές εξετάσεις αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από την πιθανή εισαγωγή Εθνικού Απολυτηρίου. Ωστόσο, οι επιλογές μορφής (τύπος εξετάσεων) δεν αρκούν από μόνες τους. Πρωτεύον ζήτημα είναι το τι διδάσκεται και ποιοι πολίτες επιδιώκονται να διαμορφωθούν μέσα από το Ελληνικό Λύκειο.
Ιστορικά, το ελληνικό σύστημα εισαγωγής γνώρισε πολλές μεταβολές: από ανεξάρτητες εισαγωγικές εξετάσεις κάθε σχολής, μέχρι το πείραμα του Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου Α' και Β' τύπου, τους 13 κύκλους (π.χ. Νομικός, Οικονομικός, Ιατρικός), τα συστήματα των 4 Δεσμών και, στη συνέχεια, τις Πανελλήνιες με μεγάλο πλήθος μαθημάτων. Το πιο πρόσφατο σχήμα που αναφέρεται είναι οι 4 Κατευθύνσεις. Η συνεχής μεταβολή των μορφών εγείρει ερωτήματα για τον σκοπό της λυκειακής εκπαίδευσης.
Προτεραιότητα στο περιεχόμενο και στη διάπλαση
Το Σύνταγμα, και ειδικά το άρθρο 16, τοποθετεί την Παιδεία ως βασική αποστολή του κράτους, με στόχο μεταξύ άλλων την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών. Συνεπώς, το Λύκειο δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στην προετοιμασία για την αγορά εργασίας ή στην επιτυχία στις εξετάσεις, αλλά να υπηρετεί μια ευρύτερη παιδαγωγική αποστολή.
«Το άρθρο 16 του Συντάγματος είναι απολύτως σαφές.»
Στην πράξη, το σημερινό Λύκειο λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως προπαρασκευαστικό εξεταστικό κέντρο: μαθήματα που δεν εξετάζονται πανελλαδικά τείνουν να υποβαθμίζονται και η Γενική Παιδεία περιορίζεται. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί απόφοιτοι δεν διαθέτουν επαρκείς γνώσεις σε βασικά πεδία όπως η Ιστορία, η Γεωγραφία, η Λογοτεχνία και η Πολιτική Αγωγή.
Τι αλλάζει αν έρθει Εθνικό Απολυτήριο
Η εισαγωγή ενός Εθνικού Απολυτηρίου μπορεί να επαναπροσδιορίσει τα κίνητρα διδασκαλίας και μάθησης μόνον εφόσον συνοδευτεί από σαφές περιεχόμενο και από στόχους που υπερβαίνουν την εισαγωγή στην τριτοβάθμια. Ειδική έμφαση, σύμφωνα με τη συζήτηση, πρέπει να δοθεί στη διδασκαλία της Ελληνικής Ιστορίας για όλους και όχι μόνο για τους υποψηφίους των Ανθρωπιστικών Επιστημών, ως στοιχείο συλλογικής μνήμης και πολιτικής παιδείας.
- Αναγκαία η αναθεώρηση του περιεχομένου του Λυκείου, όχι μόνο της μορφής των εξετάσεων.
- Η Γενική Παιδεία πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να καλυφθούν κενά σε Ιστορία, Γεωγραφία, Λογοτεχνία και Πολιτική Αγωγή.
- Το Εθνικό Απολυτήριο πρέπει να συσχετιστεί με παιδαγωγικούς σκοπούς και δεν αρκεί ως τεχνική αλλαγή.
Η συζήτηση για το πώς θα διαμορφωθεί η επόμενη ημέρα του Λυκείου πρέπει να ξεκινήσει από την ουσία: από το είδος των γνώσεων και αξιών που θα αποκτούν οι μαθητές και τις συνέπειες στην κοινωνία. Οι αποφάσεις θα έχουν επιπτώσεις στη σχολική καθημερινότητα, στην προετοιμασία των μαθητών και στην ισότητα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, επομένως χρειάζονται σαφείς εκπαιδευτικοί στόχοι και δημόσιος διάλογος με τεκμηριωμένα κριτήρια.
| Ιστορικό σύστημα | Χαρακτηριστικό |
|---|---|
| Ανεξάρτητες εισαγωγικές κάθε σχολής | Πολλαπλές εξετάσεις για υποψηφίους |
| Ακαδημαϊκό Απολυτήριο Α' και Β' τύπου | Πειραματική μορφή που εφαρμόστηκε για λίγα χρόνια |
| 13 κύκλοι | Κατηγοριοποίηση ανά επιστημονικό πεδίο |
| 4 Δεσμοί / 4 Κατευθύνσεις | Συστήματα επιλογής μαθημάτων πριν τις σημερινές εξετάσεις |
| Πανελλήνιες με πολλά μαθήματα (κυβέρνηση Σημίτη) | Εξετάσεις με ευρύ φάσμα μαθημάτων |
