Η κλιματική κρίση μεταβάλλει ήδη την καθημερινότητα των νησιών μας: οι θερμότερες χρονιές και οι εντονότερες βροχοπτώσεις απαιτούν αλλαγές στον σχεδιασμό των δημόσιων και ιδιωτικών χώρων. Στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων βρίσκεται η πρακτική της αποασφαλτόστρωσης (διεθνώς «depaving»), που σημαίνει την αφαίρεση αδιαπέραστων υλικών όπως άσφαλτος και τσιμέντο και την αντικατάστασή τους από χώμα, πράσινο ή διαπερατά υλικά.
Τι αλλάζει και γιατί ενδιαφέρει τη Σαντορίνη
Η πρόταση δεν αποσκοπεί στην κατάργηση σημαντικών υποδομών αλλά στη μείωση των περιττών αδιαπέραστων επιφανειών. Με αυτόν τον τρόπο το νερό της βροχής μπορεί να διηθηθεί στο έδαφος, μειώνοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων και επιβαρύνσεων στο δίκτυο απορροής. Για νησιωτικές περιοχές με απότομο ανάγλυφο, όπως η Σαντορίνη, η αύξηση της ικανότητας διήθησης μπορεί να έχει άμεσο όφελος για τα θεμέλια κατασκευών, τα οικοσυστήματα και τη διαχείριση των υδάτων.
- Διεθνή παραδείγματα εφαρμογής δείχνουν πρακτικές με κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος.
- Η παράδοση των Κυκλάδων με αυλές από πατημένο χώμα και ξερολιθιές προσιδιάζει στην ιδέα.
- Η προσαρμογή απαιτεί σχεδιασμό ώστε να μην θιγούν λειτουργικές ανάγκες και προσβάσεις.
Στην Ευρώπη ήδη εφαρμόζονται προγράμματα που προωθούν την αποασφαλτόστρωση: στο πλαίσιο αυτό οι δήμοι και οι πολίτες συνεργάζονται για την αφαίρεση πλακών ή την μετατροπή στεγνών αυλών σε χώρους με φυσικό έδαφος και φυτεύσεις. Η εμπειρία δείχνει ότι, όταν συνδυάζεται με συλλογή και αξιοποίηση πρασίνου, η πρακτική προσφέρει και κοινωνικά οφέλη — χώρους δροσιάς και αυξημένη βιοποικιλότητα.
«depaving»
Τοπικά δεδομένα και προκλήσεις
Η κυκλαδική παράδοση σε πολλά χωριά, με μικρή χρήση αδιαπέραστων επιφανειών και σεβασμό στο φυσικό ανάγλυφο, διευκολύνει την υιοθέτηση τέτοιων μέτρων. Ωστόσο, για να εφαρμοστούν στο νησί απαιτούνται μελέτες που να αποτιμούν τις τεχνικές επιπτώσεις, το κόστος, καθώς και τη συνεργασία φορέων, ιδιοκτητών και τεχνικών υπηρεσιών. Η αλλαγή πρέπει να είναι στοχευμένη: σε δημόσιους χώρους, σχολεία, αλσύλλια και αυλές όπου η μείωση της άσφαλτου δεν θα υπονομεύει την προσβασιμότητα ή τη λειτουργικότητα.
| Πόλη | Πρόγραμμα | Έναρξη |
|---|---|---|
| Ολλανδία | NK Tegelwippen | 2020 |
| Παρίσι | Cour Oasis | 2018 |
| Κοπεγχάγη | Επανασχεδιασμός δρόμων με ζώνες πρασίνου | — |
Για τους κατοίκους της Σαντορίνης το σημαντικό είναι η ρεαλιστική αποτίμηση: ποιοι χώροι είναι κατάλληλοι, πώς θα αντιμετωπιστούν ζητήματα συντήρησης και απομάκρυνσης υλικών, αλλά και πώς η τοπική αρχιτεκτονική θα συνδεθεί με τις νέες παρεμβάσεις. Στόχος πρέπει να είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του νησιού χωρίς να αλλοιώνεται η ταυτότητα του τοπίου.
Η αποασφαλτόστρωση δεν είναι πανάκεια, αλλά ένα χρήσιμο εργαλείο στην εργαλειοθήκη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η τοπική εφαρμογή της απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό, τεκμηριωμένες μελέτες και συμμετοχή της κοινότητας, ώστε να παραχθούν λύσεις που θα υπηρετούν και το περιβάλλον και την καθημερινότητα των κατοίκων.
