Προτεραιότητα στη μέτρηση και στη διαχείριση της ημερήσιας πίεσης
Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση που πυροδότησε το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) επανέφερε στο προσκήνιο ερωτήματα για τον αριθμό ξενοδοχείων και την αντοχή του νησιού. Σε άρθρο του ο Μανόλης Καραμολέγκος επισημαίνει ότι το κρίσιμο ζήτημα για τη Σαντορίνη δεν είναι αποκλειστικά οι κλίνες, αλλά ο συνολικός αριθμός ανθρώπων που βρίσκονται ταυτόχρονα στο νησί και η πίεση που ασκούν στις υποδομές.
"Η φέρουσα ικανότητα δεν μετριέται μόνο με κρεβάτια."
Η παρατήρηση αυτή μετατοπίζει τη συζήτηση από την ποσοτική επέκταση των καταλυμάτων στην ανάγκη για ολοκληρωμένα δεδομένα και μέτρα διαχείρισης της κίνησης. Σύμφωνα με το άρθρο, η φέρουσα ικανότητα πρέπει να αξιολογείται σε σχέση με μία σειρά υπηρεσιών και δικτύων: νερό, λύματα, αποκομιδή απορριμμάτων, ενέργεια, οδικά δίκτυα, δημόσιες συγκοινωνίες, λιμενικές και αεροπορικές υποδομές, καθώς και την υγειονομική κάλυψη.
Η εμπειρία από την κρουαζιέρα αναφέρεται ως παράδειγμα εφαρμογής κανόνων: τέθηκε ημερήσιο όριο για τους επισκέπτες κρουαζιέρας και υιοθετήθηκε σύστημα προγραμματισμού αφίξεων. Αυτή η πρακτική έδειξε ότι η διαχείριση», όχι μόνο η απαγόρευση, μπορεί να περιορίσει την υπερφόρτωση των υποδομών.
- Ημερήσιοι επισκέπτες: η κίνηση από Κρήτη για αυθημερόν εκδρομές εκτιμάται ότι φτάνει έως και περίπου 1.500 άτομα σε ημέρες αιχμής.
- Κρουαζιέρα: εφαρμόστηκε όριο 8.000 επισκεπτών ημερησίως και σύστημα προγραμματισμού αφίξεων.
- Υποδομές: οι ίδιες υποδομές εξυπηρετούν μόνιμους κατοίκους, διαμένοντες επισκέπτες και ημερήσιους επισκέπτες.
Η κεντρική πρόταση είναι ότι μετά την εισαγωγή κανόνων για την κρουαζιέρα, πρέπει να εξεταστούν ανάλογοι κανόνες και για άλλες μορφές ημερήσιας κίνησης που δημιουργούν πίεση, όπως οι εκδρομές από γειτονικά νησιά. Η επιβάρυνση των υποδομών δεν διακρίνει τον τύπο διαμονής ή το μέσο μετακίνησης: όποιος βρίσκεται στο νησί καταναλώνει νερό, χρησιμοποιεί δρόμους, παραλίες και υπηρεσίες υγείας.
Επιπτώσεις για την τοπική κοινωνία και την καθημερινότητα
Για τους μόνιμους κατοίκους της Σαντορίνης, το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας αφορά την ποιότητα ζωής: η πρόσβαση σε νερό, η διαχείριση απορριμμάτων, η κυκλοφορία στους δρόμους και η επάρκεια υγειονομικών υπηρεσιών επηρεάζονται άμεσα από την υπερσυγκέντρωση ανθρώπων σε ώρες αιχμής. Οι τοπικές επιχειρήσεις εξαρτώνται από τον τουρισμό, αλλά η βιώσιμη λειτουργία τους προϋποθέτει ποιοτικές υποδομές και σχεδιασμό που δεν διαταράσσει την καθημερινότητα των κατοίκων.
| Υποδομή | Παραδείγματα πίεσης |
|---|---|
| Νερό | Αυξημένη κατανάλωση σε ώρες αιχμής |
| Λύματα & απορρίμματα | Υπερφόρτωση δικτύων και χώρων εναπόθεσης |
| Μεταφορές | Πυκνή κυκλοφορία, πίεση σε λεωφορεία και λιμάνι |
| Υγεία | Ανάγκη για επάρκεια στο νοσοκομείο και ΕΚΑΒ |
Η πρόταση για ελεγχόμενη διαχείριση των αφίξεων και για όρια δεν στοχεύει στην αποκοπή επισκεψιμότητας αλλά στην εξασφάλιση ότι αυτή θα γίνεται με τρόπο που δεν διακυβεύει την υποδομή και την ποιότητα ζωής. Σε πρακτικό επίπεδο αυτό σημαίνει σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τη διανυκτέρευση όσο και την ημερήσια κινητικότητα.
Συμπερασματικά, η συζήτηση που προκαλεί το ΕΧΠ-Τ πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη εργαλείων μέτρησης και ελέγχου της πραγματικής πίεσης που υφίστανται οι υποδομές της Σαντορίνης. Η εμπειρία της κρουαζιέρας προσφέρει ένα λειτουργικό παράδειγμα: ο προγραμματισμός αφίξεων και τα ημερήσια όρια μπορούν να συμπληρωθούν με στρατηγικές για τις ημερήσιες εκδρομές, τη διαχείριση των οχημάτων και την ενίσχυση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του νησιού και η προστασία της καθημερινότητας των κατοίκων.
Ανάλυση βασισμένη στο άρθρο του Μ. Καραμολέγκου.
