Η καταγραφή ενός κεφαλαίου τοπικής μνήμης
Στη Χίο καταγράφεται ξανά η ιστορία του Στρατοπέδου Εξόριστων Γυναικών, όπου από τις 17 Μαρτίου 1948 έως τις 13 Απριλίου 1949 βρέθηκαν έγκλειστες γυναίκες ηλικίας από 15 έως 80 ετών. Η εκδήλωση και η πρόσφατη έκδοση βιβλίου έχουν στόχο να συγκεντρώσουν και να διαφυλάξουν ντοκουμέντα, μαρτυρίες και τεκμήρια που αφορούν την παρουσία και τις συνθήκες κράτησης στην περιοχή.
Το υλικό για τη συγγραφή προέκυψε από προσπάθειες τοπικών στελεχών του ΚΚΕ, κυρίως των αδελφών Γιώργου και Γιάννη Αμπαζή, σε συνεργασία με την Επιτροπή του Παραρτήματος Χίου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ. Το βιβλίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή» με τίτλο: «Η Ιστορία αυτή δεν θα ξεχαστεί… Στρατόπεδο εξόριστων γυναικών Χίου 1948-1949» και αφιερώνεται, όπως αναφέρεται, στη γυναίκα αγωνίστρια και στη δημοσιογράφο Αγγελική Μ. Χατζηδημητρίου, της οποίας οι ενέργειες είχαν οδηγήσει σε οργανωμένη επιστροφή των εξορίστων στη Χίο το 1997.
«Δεν επιλέξαμε τυχαία αυτή τη συγγραφή, πρέπει να πούμε ότι είναι ένα συλλογικό έργο... ταλάνισαν το λαό μας»
Η αναφορά στο στρατόπεδο Γκιάλα —την έδρα της σημερινής 96ης ΑΔΤΕ— και στα σχολεία του Αγίου Θωμά (σημερινό 7ο Δημοτικό Σχολείο Χίου) καταδεικνύει τη στενή σχέση της τοπικής γεωγραφίας με την ιστορική αφήγηση. Κατά τη δεκαετία του 1990, χάρη στην πρωτοβουλία της Αγγελικής Χατζηδημητρίου και του τοπικού παραρτήματος της ΠΕΑΕΑ, πραγματοποιήθηκε η πρώτη οργανωμένη επιστροφή στην πόλη για μεγάλο αριθμό πρώην εξορίστων, γεγονός που περιέχει ιδιαίτερα φορτισμένες αναμνήσεις και στιγμές συγκίνησης.
- Χρονική περίοδος κράτησης: 17/3/1948–13/4/1949.
- Τοποθεσίες που συνδέονται: Χίος (Γκιάλα, σχολεία Αγίου Θωμά), στη συνέχεια Τρίκερι και Μακρόνησος.
- Κύριοι συντελεστές καταγραφής: Γιώργος & Γιάννης Αμπαζής, Αγγελίνα Σκουφάλου, Γιάννης Ζωφός, Χρήστος Οικονόμου, ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ.
Η καταγραφή και η έκδοση του βιβλίου έχουν τοπικό ενδιαφέρον καθώς ανασύρουν σε τεκμηριωμένη μορφή πλευρές της καθημερινότητας των κρατουμένων, των τόπων συγκράτησης και των συνεπειών που επέφεραν στις οικογένειες και στην κοινωνία της Χίου. Τα ευρήματα και τα ντοκουμέντα που παρουσιάζονται στο συλλογικό έργο προσφέρουν υλικό για περαιτέρω έρευνα και για εκπαιδευτικές ή μνημονικές δράσεις στο νησί.
| Έτος/Ημερομηνία | Γεγονός |
|---|---|
| 17/3/1948–13/4/1949 | Κράτηση γυναικών στο στρατόπεδο της Χίου |
| Ιούλιος 1997 | Επιστροφή και επίσκεψη πρώην εξορίστων στη Χίο |
| Σημερινή έκδοση | Κυκλοφορία βιβλίου από «Σύγχρονη Εποχή» |
Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων στη Χίο ανοίγει συζήτηση για το πώς η τοπική κοινωνία διαχειρίζεται μνήμες του εμφύλιου και της μεταπολεμικής περιόδου. Οι τοπικοί φορείς καλούνται να αξιοποιήσουν το υλικό για εκπαιδευτικές δράσεις και δημόσιες εκδηλώσεις, ώστε οι μαρτυρίες των εξόριστων να ενταχθούν στον δημόσιο διάλογο της κοινότητας χωρίς να χαθούν στο χρόνο.
