Μνημείο και μαρτυρίες για τις εξόριστες γυναίκες στον Άγιο Θωμά
Στον χώρο όπου λειτουργούσε το Στρατόπεδο Εξόριστων Γυναικών Χίου την περίοδο 1948-1949, σήμερα η αυλή του 7ου Δημοτικού Σχολείου Χίου στον Άγιο Θωμά, πραγματοποιήθηκαν αποκαλυπτήρια μνημείου αφιερωμένου στη μνήμη των γυναικών που πέρασαν από εκεί. Η εκδήλωση συγκέντρωσε πλήθος παρευρισκομένων, ανάμεσα στους οποίους βρέθηκαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, πολιτικοί, εκπαιδευτικοί και συλλογικότητες του νησιού.
Κατά τη διάρκεια της τελετής παρουσιάστηκαν ιστορικές αναφορές για το στρατόπεδο και ακούστηκαν προσωπικές μαρτυρίες που αποτύπωσαν τις συνθήκες κράτησης, τις στερήσεις και την αξιοπρέπεια των κρατούμενων. Η στιγμή που ξεχώρισε ήταν η αφήγηση μιας 80χρονης εξόριστης γυναίκας, αναφερόμενη στην ατομική της εμπειρία μετά την εκτέλεση του συζύγου και την παρουσία των γιων της στα βουνά.
«Δεν ξέρω εγώ από πολιτικά, αλλά δούλωση δεν υπογράφω»
Η φράση αυτή, όπως ακούστηκε στην εκδήλωση, χρησίμευσε ως χαρακτηριστικό των διλημμάτων και των επιλογών που βρέθηκαν αντιμέτωπες οι εξόριστες. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων ο Γιάννης Μαλαφής, ο πρώην δήμαρχος Σταμάτης Κάρμαντζης, εκπρόσωποι της Περιφερειακής Ενότητας Χίου και αντιπεριφερειάρχες, καθώς και ο Νίκος Νύχτας. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους επίσης ο πρώην βουλευτής Ανδρέας Μιχαηλίδης, ο πρώην βουλευτής και δήμαρχος Γιώργης Βαρκάρης και ο πρώην πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Χίου Στέφανος Φαρατζής.
Τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης τόνισε στην ομιλία του ο περιφερειακός σύμβουλος Γιώργης Αμπαζής, επισημαίνοντας ότι οι ιστορίες των εξορίστων δεν αφορούν αποκλειστικά το παρελθόν αλλά θυμίζουν τις διεργασίες που απαιτούνται για την κατάκτηση και τη διατήρηση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Τα αποκαλυπτήρια πραγματοποίησε η Χριστίνα Σκαλούμπακα, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, η οποία παρουσίασε το ιστορικό του στρατοπέδου και τα γεγονότα της περιόδου.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκε το βιβλίο «Η ιστορία αυτή δεν θα ξεχαστεί» από τον Στρατή Δουνιά, μέλος του Τμήματος Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, και από τον Γιάννη Αμπαζή, εκπρόσωπο του Παραρτήματος Χίου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μουσικοαφηγηματικό αφιέρωμα που μετέφερε στο κοινό το κλίμα των ημερών της κράτησης: τις δυσκολίες, τις κακουχίες αλλά και τις εκδηλώσεις ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Για τη τοπική κοινωνία της Χίου η πρωτοβουλία έχει πολλαπλή σημασία: πέρα από την ανάδειξη ενός ιστορικού χώρου, ανοίγει δημόσιο χώρο μνήμης και συζήτησης που αφορά συγγενείς των εξορίστων, εκπαιδευτικούς που διδάσκουν τη νεότερη ιστορία και νέους πολίτες που καλούνται να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τις τοπικές πληγές του παρελθόντος.
- Τοποθεσία: χώρος του πρώην στρατοπέδου (σήμερα 7ο Δημοτικό Σχολείο Χίου, Άγιος Θωμάς)
- Κύριες παρουσίες: τοπικοί αιρετοί, βουλευτές, στελέχη του ΚΚΕ, εκπρόσωποι πολιτιστικών συλλόγων και εργατοσυνδικαλιστές
- Δραστηριότητες: αποκαλυπτήρια, ομιλίες, παρουσίαση βιβλίου, μουσικοαφηγηματικό πρόγραμμα
| Εκδήλωση | Στοιχείο |
|---|---|
| Αποκαλυπτήρια | Μνημείο Κεντρικής Επιτροπής ΚΚΕ |
| Παρουσίαση βιβλίου | «Η ιστορία αυτή δεν θα ξεχαστεί» |
| Χώρος | 7ο Δημοτικό Σχολείο Χίου, Άγιος Θωμάς |
Η τοπική κοινωνία και οι φορείς που συμμετείχαν εξέφρασαν την ανάγκη για συνέχιση της έρευνας και της τεκμηρίωσης των γεγονότων της περιόδου, ώστε οι επόμενες γενιές να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστο υλικό. Παράλληλα ζητήθηκε η αξιοποίηση του χώρου για εκπαιδευτικές δράσεις που θα ενσωματώνουν την ιστορική αφήγηση στην τοπική εκπαιδευτική πράξη.
Η σημερινή πρωτοβουλία καταγράφεται ως μια κίνηση αποκατάστασης της ιστορικής μνήμης στη Χίο, με άμεσο αντίκτυπο στους κατοίκους της περιοχής, τους φορείς πολιτισμού και τις οικογένειες των εξορίστων που αναζητούν δημόσια αναγνώριση και σεβασμό για τις εμπειρίες τους.
