Μνημόνιο στο Μέτσοβο για την ορεινή πολιτική
Στο Μέτσοβο υπογράφηκε το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών της Προεδρίας της Κυβέρνησης και του Μετσόβιου Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας (ΜΕ.Κ.Δ.Ε.) του ΕΜΠ. Η τελετή απέκτησε συμβολικό βάρος: οι συμμετέχοντες παρουσίασαν την πρωτοβουλία ως σημείο εκκίνησης για μια εφαρμοσμένη πολιτική υπέρ των ορεινών κοινοτήτων, όχι ως μια διοικητική πράξη χωρίς συνέχεια.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι γνωστές προκλήσεις: δημογραφική συρρίκνωση, έλλειψη υποδομών, μείωση της τοπικής παραγωγής και εγκατάλειψη επαγγελμάτων που συνδέονται με την ταυτότητα των χωριών. Οι ομιλητές τόνισαν ότι χωρίς συγκεκριμένα μέτρα —σχολεία, υπηρεσίες υγείας, ασφαλείς δρόμοι και υποστήριξη παραγωγικών δραστηριοτήτων— η επανεγκατάσταση ή η παραμονή κατοίκων σε ορεινές περιοχές θα παραμείνει δύσκολη.
«Δεν χρειαζόμαστε φιλικά χτυπήματα στην πλάτη. Χρειάζονται μέτρα»
Ο καθηγητής και επικεφαλής του ΜΕ.Κ.Δ.Ε., Δημήτρης Καλιαμπάκος, ανέδειξε την ανάγκη για συγκεκριμένες πολιτικές και χρηματοδοτήσεις, φέρνοντας παραδείγματα από χώρες όπου η ορεινότητα εντάσσεται σε σαφείς εθνικές στρατηγικές. Ο Ειδικός Γραμματέας Ορεινών Περιοχών, Δημήτρης Κυριαζής, προειδοποίησε ότι υπάρχει ένα χρονικό «παράθυρο ευκαιρίας» περίπου 15–20 ετών για να ανακοπεί η εγκατάλειψη ορισμένων κοινοτήτων και ανακοίνωσε την έναρξη του «Διαλόγου για την Ορεινότητα» με αφετηρία την Ήπειρο.
Στην παρέμβασή του ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, χαρακτήρισε θετικό βήμα τη δημιουργία της Γραμματείας, αλλά επισήμανε την ανάγκη για επαρκείς πόρους και στοχευμένες δράσεις. Ανέφερε συγκεκριμένο παράδειγμα χρηματοδότησης τοπικού χαρακτήρα:
| Στοιχείο | Αριθμός / Περιγραφή |
|---|---|
| Δήμος Ζαγορίου | 46 χωριά |
| Ετήσιο ποσό | 180.000 ευρώ |
| Χρονικό παράθυρο | 15–20 έτη |
Η παρατήρηση για το Ζαγόρι υπογραμμίζει το άμεσο ζήτημα: με τα σημερινά κονδύλια, οι δήμοι αμφισβητούν την ικανότητά τους να στηρίξουν κρίσιμες υπηρεσίες και να διατηρήσουν ζωντανές τις τοπικές κοινότητες. Ο Περιφερειάρχης τόνισε ακόμα την απώλεια παραδοσιακών τεχνών και δεξιοτήτων—π.χ. πετράδες, βαρελοποιοί—και ζήτησε σχολές κατάρτισης για την προώθηση και διατήρηση αυτής της γνώσης.
- Στόχος: διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής για τα βουνά.
- Μέσα: διάλογος, τεχνολογία, ευρωπαϊκά εργαλεία για την παραμονή.
- Προκλήσεις: χρηματοδότηση, υποδομές, προστασία παραδοσιακής ταυτότητας.
Παρά τις δηλώσεις βούλησης, οι τοπικοί παράγοντες έθεσαν προτεραιότητες που έχουν άμεση σχέση με την καθημερινότητα στο Μέτσοβο και την ευρύτερη ορεινή περιοχή: επαρκής και σταθερή χρηματοδότηση, στοχευμένες υποδομές και προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης που να στηρίζουν την τοπική οικονομία. Επίσης εκφράστηκαν επιφυλάξεις για την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα βουνά και για τη διαχείριση θεμάτων υγείας των αιγοπροβάτων.
Για τους κατοίκους του Μετσόβου και των γύρω χωριών, η επικείμενη εφαρμογή του Μνημονίου σημαίνει ρητή δέσμευση για διάλογο και σχέδιο δράσης. Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει αν οι δεσμεύσεις θα μεταφραστούν σύντομα σε πόρους και έργα που θα αντιστρέψουν την τάση της εγκατάλειψης.
