Αναφορά κατάταξης και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πόλης
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή αξιολόγηση για την περίοδο 2024-2025, τα Ιωάννινα βρίσκονται στη 754η θέση ανάμεσα σε 761 ευρωπαϊκές πόλεις όσον αφορά τη μακροχρόνια έκθεση του πληθυσμού σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια, διοξείδιο του αζώτου και όζον. Η κατάταξη αυτή αναφέρεται στη συστηματική έκθεση και στους σχετικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, όχι στις άμεσες, σε πραγματικό χρόνο, συγκεντρώσεις ρύπων.
Το πρόβλημα της αιθαλομίχλης είναι ιδιαίτερα εμφανές τις ημέρες άπνοιας, όταν η γεωμορφολογία του λεκανοπεδίου και η στασιμότητα του αέρα συγκρατούν ρυπαντές πάνω από την πόλη.
Αίτια, κοινωνικές διαστάσεις και προτάσεις
Ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας, συνδέει την εικόνα αυτή με δύο βασικούς παράγοντες: τη γεωγραφική θέση του αστικού ιστού σε λεκανοπέδιο και την εκτεταμένη χρήση ξύλου για θέρμανση. Επισημαίνει επίσης ότι τα τελευταία χρόνια επιδεινώθηκε το φαινόμενο λόγω οικονομικών δυσκολιών νοικοκυριών, που οδηγούν σε χρήση ακατάλληλων υλικών πέραν του ξύλου, με αποτέλεσμα πρόσθετη επιβάρυνση της ατμόσφαιρας.
Προτεινόμενα μέτρα και τοπικές πρωτοβουλίες
Μεταξύ των παρεμβάσεων που πρότεινε ο δήμος περιλαμβάνονται:
- πλήρης επιδότηση εγκατάστασης αντλιών θερμότητας για οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά,
- επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου με αναμενόμενη δυνατότητα σύνδεσης παροχών την επόμενη χρονιά,
- επιδότηση του ηλεκτρικού ρεύματος σε ημέρες έντονης ρύπανσης και χαμηλών θερμοκρασιών.
Η δημοτική αρχή έχει επίσης συγκροτήσει επιστημονική ομάδα για την διερεύνηση των αιτίων και πραγματοποιεί ενημερωτικές δράσεις, ενώ ζήτησε από την κεντρική εξουσία συγκεκριμένα μέτρα και έχει κινητοποιήσει την τοπική πολιτική εκπροσώπηση για ευρύτερη σύσκεψη φορέων.
Σύγκριση με άλλες ελληνικές πόλεις και επιπτώσεις
Στην ίδια ευρωπαϊκή λίστα, μετά τα Ιωάννινα ακολουθούν ελληνικές πόλεις όπως η Αθήνα (745η), η Θεσσαλονίκη (729η) και η Λάρισα (726η) — αριθμητικά σημεία που δείχνουν ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την περιφέρεια, αλλά στα Ιωάννινα η μακροχρόνια έκθεση αξιολογήθηκε ως ιδιαίτερα υψηλή.
| Πόλη | Ευρωπαϊκή θέση |
|---|---|
| Ιωάννινα | 754 |
| Αθήνα | 745 |
| Θεσσαλονίκη | 729 |
| Λάρισα | 726 |
Για τους κατοίκους της περιοχής οι συνέπειες είναι πρακτικές και άμεσες: αυξημένος κίνδυνος αναπνευστικών και καρδιοαγγειακών προβλημάτων, ιδιαίτερα σε ευπαθείς ομάδες, αλλά και επείγουσα ανάγκη για πολιτικές που θα μειώσουν τη χρήση ρυπογόνων καυσίμων στη θέρμανση.
Τι σημαίνει για τους πολίτες
Συνοπτικά, οι βασικές επιπτώσεις και τα βήματα που θα πρέπει να γνωρίζουν οι κάτοικοι:
- Σε ημέρες άπνοιας να περιορίζεται η έκθεση σε εξωτερικό αέρα, ειδικά ευπαθείς ομάδες.
- η στήριξη για καθαρότερες μορφές θέρμανσης (αντλίες θερμότητας, φυσικό αέριο) μπορεί να μειώσει το πρόβλημα σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
- απαιτείται συντονισμός Δήμου-Περιφέρειας-Κράτους για χρηματοδοτικά εργαλεία και ενημέρωση.
Η κατάταξη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος φέρνει στο προσκήνιο ένα σύνθετο τοπικό πρόβλημα, που συνδέει περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και ενεργειακούς παράγοντες. Η εξέλιξη των προτεινόμενων παρεμβάσεων και η κρατική ανταπόκριση θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ποιότητας αέρα στην πόλη το επόμενο διάστημα.
